{"id":3469,"date":"2017-07-28T10:40:55","date_gmt":"2017-07-28T08:40:55","guid":{"rendered":"http:\/\/gorowo.pl\/?p=3469"},"modified":"2017-07-28T10:40:55","modified_gmt":"2017-07-28T08:40:55","slug":"planety-podobne-do-ziemi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gorowo.pl\/index.php\/2017\/07\/28\/planety-podobne-do-ziemi\/","title":{"rendered":"Planety podobne do Ziemi"},"content":{"rendered":"

Naukowcy od dawna przewidywali istnienie samotnych planet podobnych do Ziemi, wyrzuconych z macierzystych uk\u0142ad\u00f3w planetarnych i niezwi\u0105zanych grawitacyjnie z \u017cadn\u0105 gwiazd\u0105. Po raz pierwszy \u015blady takich obiekt\u00f3w znale\u017ali astronomowie z UW pracuj\u0105cy w projekcie OGLE<\/strong>. O odkryciu mo\u017cna przeczyta\u0107 w najnowszym numerze presti\u017cowego tygodnika naukowego Nature<\/em>. Autorami pracy s\u0105 tylko polscy naukowcy, cz\u0142onkowie projektu OGLE.<\/p>\n

<\/p>\n

Nie wszystkie uk\u0142ady planetarne s\u0105 tak stabilne jak Uk\u0142ad S\u0142oneczny. Wzajemne oddzia\u0142ywanie planet w m\u0142odych uk\u0142adach mo\u017ce skutkowa\u0107 ich zderzeniami, spadkiem na gwiazd\u0119 lub \u2013 najcz\u0119\u015bciej \u2013 wyrzuceniem z macierzystego uk\u0142adu. Planety swobodne mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c powstawa\u0107 w wyniku innych proces\u00f3w, na przyk\u0142ad oddzia\u0142ywa\u0144 w gromadach gwiazdowych lub przelot\u00f3w innych gwiazd w pobli\u017cu uk\u0142adu planetarnego. Niestety, z wyj\u0105tkiem bardzo m\u0142odych obiekt\u00f3w, planet swobodnych nie mo\u017cna zaobserwowa\u0107 bezpo\u015brednio, poniewa\u017c nie emituj\u0105 \u015bwiat\u0142a. Do ich poszukiwania astronomowie wykorzystuj\u0105 metod\u0119 soczewkowania grawitacyjnego.<\/p>\n

Je\u017celi mi\u0119dzy obserwatorem na Ziemi a odleg\u0142\u0105 gwiazd\u0105-\u017ar\u00f3d\u0142em znajdzie si\u0119 masywny obiekt \u2013 inna gwiazda lub planeta \u2013 to jego grawitacja mo\u017ce ugi\u0105\u0107 i skupi\u0107 \u015bwiat\u0142o \u017ar\u00f3d\u0142a. Obserwator na Ziemi zobaczy kr\u00f3tkotrwa\u0142e poja\u015bnienie odleg\u0142ego \u017ar\u00f3d\u0142a<\/em> \u2013 wyja\u015bnia Przemys\u0142aw Mr\u00f3z, doktorant w Obserwatorium Astronomicznym UW i pierwszy autor publikacji w Nature<\/em>. To jego druga praca, kt\u00f3ra w ci\u0105gu roku zosta\u0142a opublikowana w Nature<\/em> i kt\u00f3rej jest pierwszym autorem.<\/p>\n

Obserwowany sygna\u0142 nie zale\u017cy od jasno\u015bci soczewki, jest to wi\u0119c spos\u00f3b na wykrywanie obiekt\u00f3w w og\u00f3le nie\u015bwiec\u0105cych, np. czarnych dziur czy planet. Czas trwania zjawiska mikrosoczewkowania zale\u017cy od masy soczewki \u2013 im mniejsza masa, tym kr\u00f3tsze zjawisko. O ile typowe poja\u015bnienia mikrosoczewkowe wywo\u0142ane przez gwiazdy trwaj\u0105 od kilku do kilkuset dni, to zjawiska wywo\u0142ane przez planety o masie Jowisza trwaj\u0105 typowo 1-2 dni, a przez planety ziemskie \u2013 zaledwie kilka godzin. Prawdopodobie\u0144stwo soczewkowania pojedynczego \u017ar\u00f3d\u0142a jest bardzo ma\u0142e, wsp\u00f3\u0142czesne przegl\u0105dy mikrosoczewkowe monitoruj\u0105 wi\u0119c setki milion\u00f3w gwiazd znajduj\u0105cych si\u0119 w centrum Drogi Mlecznej.<\/p>\n

Ile planet jowiszowych?<\/strong><\/p>\n

Pierwsz\u0105 pr\u00f3b\u0119 znalezienia planet swobodnych podj\u0119to na podstawie analizy zjawisk mikrosoczewkowania odkrytych przez japo\u0144sko-nowozelandzki zesp\u00f3\u0142 MOA. Rezultat \u2013 opublikowany w 2011 roku \u2013 wskazywa\u0142, \u017ce swobodnych planet podobnych do Jowisza powinno by\u0107 w Galaktyce dwa razy wi\u0119cej ni\u017c gwiazd.<\/p>\n

Publikacja wzbudzi\u0142a ogromne zainteresowanie \u015brodowiska naukowego. Jednak z biegiem lat pojawia\u0142o si\u0119 coraz wi\u0119cej w\u0105tpliwo\u015bci<\/em> \u2013 m\u00f3wi prof. Andrzej Udalski, kierownik projektu OGLE.<\/p>\n

\u017badna ze znanych teorii powstawania uk\u0142ad\u00f3w planetarnych nie przewidywa\u0142a istnienia a\u017c tak du\u017cej liczby swobodnych planet jowiszowych. Ponadto najnowsze obserwacje m\u0142odych gromad gwiazd w podczerwieni, czu\u0142e na masywne planety, nie potwierdzi\u0142y du\u017cej nadwy\u017cki samotnych planet jowiszowych sugerowanej w pracy z 2011 roku.<\/p>\n

OGLE rozwi\u0105zuje zagadk\u0119<\/strong><\/p>\n

Rozwi\u0105zanie tej zagadki przynios\u0142y nowe obserwacje zjawisk mikrosoczewkowania przeprowadzone przez polski zesp\u00f3\u0142 OGLE w latach 2010-2015 za pomoc\u0105 1,3-metrowego teleskopu znajduj\u0105cego si\u0119 w Obserwatorium Las Campanas w Chile \u2013 miejscu o najlepszych na \u015bwiecie warunkach do prowadzenia obserwacji astronomicznych. Obrazy uzyskiwane za pomoc\u0105 polskiego teleskopu s\u0105 lepszej jako\u015bci ni\u017c u\u017cywane w poprzedniej analizie, co umo\u017cliwia dok\u0142adniejsze pomiary jasno\u015bci i dok\u0142adniejsze pomiary skal czasowych zjawisk mikrosoczewkowania.<\/p>\n

Dzi\u0119ki zamontowaniu nowych detektor\u00f3w \u015bwiat\u0142a w 2010 roku znacznie zwi\u0119kszy\u0142y si\u0119 mo\u017cliwo\u015bci obserwacyjne polskiego teleskopu: du\u017cy obszar nieba m\u00f3g\u0142 by\u0107 fotografowany co 20 minut. Tak cz\u0119ste obserwacje pozwalaj\u0105 na wykrywanie kr\u00f3tkotrwa\u0142ych zjawisk mikrosoczewkowania wywo\u0142anych przez swobodne planety \u2013 ziemskie i jowiszowe.<\/p>\n

Przeanalizowali\u015bmy krzywe blasku prawie 50 milion\u00f3w gwiazd obserwowanych przez sze\u015b\u0107 lat. \u0141\u0105cznie to prawie 400 miliard\u00f3w pojedynczych pomiar\u00f3w jasno\u015bci<\/em> \u2013 m\u00f3wi Przemys\u0142aw Mr\u00f3z.\u00a0Analiza tej gigantycznej ilo\u015bci danych nie wskazuje na istnienie znacznej nadwy\u017cki zjawisk mikrosoczewkowania trwaj\u0105cych 1-2 dni, czyli wywo\u0142anych przez swobodne planety jowiszowe. Nasz rezultat oznacza, \u017ce na 100 gwiazd przypada mniej ni\u017c 25 samotnych Jowisz\u00f3w, co jest zgodne z przewidywaniami obecnych teorii formowania si\u0119 uk\u0142ad\u00f3w planetarnych<\/em>.<\/p>\n

Naukowcy zauwa\u017cyli dodatkowo kilka wyj\u0105tkowo kr\u00f3tkich zjawisk mikrosoczewkowania trwaj\u0105cych zaledwie kilka godzin. Takie skale czasowe odpowiadaj\u0105 soczewkowaniu przez bardzo ma\u0142omasywne planety podobne do Ziemi.<\/p>\n

Poniewa\u017c czu\u0142o\u015b\u0107 naszego eksperymentu na takie zjawiska jest bardzo ma\u0142a, sam fakt ich detekcji sugeruje, \u017ce ma\u0142omasywne planety swobodne, w przeciwie\u0144stwie do masywnych jowiszopodobnych, mog\u0105 by\u0107 powszechne w Drodze Mlecznej i wyst\u0119powa\u0107 nawet kilka razy cz\u0119\u015bciej ni\u017c gwiazdy<\/em> \u2013 m\u00f3wi prof. Udalski.<\/p>\n

Nie mo\u017cemy jednak wykluczy\u0107, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 z tych ultrakr\u00f3tkich zjawisk jest wywo\u0142ana przez nieznane gwiazdy rozb\u0142yskowe albo inne astrofizyczne \u017ar\u00f3d\u0142a<\/em> \u2013 zauwa\u017ca dr Jan Skowron, wsp\u00f3\u0142autor publikacji w Nature<\/em>.<\/p>\n

W tej chwili osi\u0105gn\u0119li\u015bmy praktycznie maksymaln\u0105 czu\u0142o\u015b\u0107 rejestracji planet swobodnych, jak\u0105 mo\u017cna uzyska\u0107 na podstawie obserwacji prowadzonych z powierzchni Ziemi z jednego obserwatorium<\/em> \u2013 dodaje Przemys\u0142aw Mr\u00f3z.\u00a0Przysz\u0142e eksperymenty mikrosoczewkowania grawitacyjnego wykonywane przez misje kosmiczne WFIRST i Euclid b\u0119d\u0105 mog\u0142y wykry\u0107 jeszcze mniej masywne planety, nawet o masie mniejszej ni\u017c masa Marsa<\/em>.<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: kopalniawiedzy.pl<\/a><\/p>\n\"Facebook\"<\/a>\"twitter\"<\/a>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Naukowcy od dawna przewidywali istnienie samotnych planet podobnych do Ziemi, wyrzuconych z macierzystych uk\u0142ad\u00f3w planetarnych i niezwi\u0105zanych grawitacyjnie z \u017cadn\u0105 gwiazd\u0105. Po raz pierwszy \u015blady takich obiekt\u00f3w znale\u017ali astronomowie z UW pracuj\u0105cy w projekcie OGLE. O odkryciu mo\u017cna przeczyta\u0107 w najnowszym numerze presti\u017cowego tygodnika naukowego Nature. Autorami pracy s\u0105 tylko […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3470,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[51],"tags":[52,79],"class_list":["post-3469","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-astronomia-i-wszechswiat","tag-astronomia-i-wszechswiat","tag-planety"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gorowo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3469","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gorowo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gorowo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gorowo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gorowo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3469"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gorowo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3469\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3471,"href":"https:\/\/gorowo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3469\/revisions\/3471"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gorowo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3470"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gorowo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3469"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gorowo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3469"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gorowo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3469"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}